de Idee #20: Onthouding

DE_IDEE_180405-2
DE_IDEE_180405-13
DE_IDEE_180405-14
DE_IDEE_180405-22
DE_IDEE_180405-18
DE_IDEE_180405-5
DE_IDEE_180405-33
DE_IDEE_180405-26
DE_IDEE_180405-31
DE_IDEE_180405-32
DE_IDEE_180405-35
DE_IDEE_180405-25
DE_IDEE_180405-37
DE_IDEE_180405-36
DE_IDEE_180405-38
DE_IDEE_180405-52
DE_IDEE_180405-48
DE_IDEE_180405-42
DE_IDEE_180405-63
DE_IDEE_180405-66
DE_IDEE_180405-59
DE_IDEE_180405-67
DE_IDEE_180405-68
DE_IDEE_180405-69
DE_IDEE_180405-70
DE_IDEE_180405-75
DE_IDEE_180405-73
DE_IDEE_180405-76
DE_IDEE_180405-83
DE_IDEE_180405-78
DE_IDEE_180405-86
DE_IDEE_180405-88
DE_IDEE_180405-92
DE_IDEE_180405-91
DE_IDEE_180405-93
DE_IDEE_180405-94

Op donderdag 5 april verwelkomden wij de Vlaamse psychiater Dirk de Wachter om te praten over onthouding in een tijd van overmaat. deFusie-redacteur Paul Buckely opende de avond met een voordracht. Daarnaast spraken we de finalisten van de essaywedstrijd in samenwerking met filosofie-instituut Centre Erasme. Een intermezzo in de vorm van een gesproken column werd verzorgd door Matthijs Mul van Propria Cures. Ter afsluiting maakte deFusie-hoofdredacteur Laetitia Houben de winnaars van de essaywedstrijd bekend.

Onthouding in een tijd van overmaat

“Overmaat bestaat niet, en alles wat je wilt, staat op je te wachten. Je wilt steeds meer en steeds straffer. Grote kicks in een bubbel van geluk. Daar wil je zijn. Er kan dus nog wel wat bij. Nog een beetje maar. Nog een beetje.” De Vlaamse psychiater Dirk de Wachter schetst een duister beeld van onze tijd. In onze YOLO-consumptiemaatschappij raken we volgens hem dubbel uitgehold: bekaf van het ‘achterna hollen, en hol van binnen’. Nu we niet langer geloven in het eeuwige leven, is het hier en nu alles wat telt.

 

De maatschappij dicteert zelfontplooiing en ontwikkeling. En niemand die de boot wil missen. Shoppen, kopen, consumeren: we doen het met genotsartikelen, maar helaas ook steeds vaker met onszelf en onze medemensen. Onderwijs is geen opvoeding tot mens meer, maar een investering. Alle dingen – en dus ook relaties – moeten in de eerste plaats ‘leuk’ zijn, en zodra de schwung eruit is zoeken we weer verder.

Tegelijkertijd klinkt onder onze generatie steeds vaker de oproep tot onthouding. Online moedigen jongens elkaar aan een maand lang niet te masturberen en de zogeheten ‘Vipassana’ stilteretraites zijn al maanden vooruit volgeboekt. We zoeken naar duurzaamheid, hechting en betekenis, en proberen onszelf terug te fluiten uit onze ongeremde zoektocht naar prikkels. Is onthouding ons laatste redmiddel of slechts een nieuw product dat ons verkocht wordt?

 

De Wachter schreef er het boek Liefde over en 5 april gingen we er met hem over in gesprek. Onthouden dus. ‘Onthouding’ op 5 april in de SSBA Salon van de Stadsschouwburg.

Fotografie: © Rochelle Willems

Programma de Idee

Gesproken column // Paul Buckley

‘Onthouding, zelfbeperking, wachten – hoe je het wil noemen, uitstel van onmiddellijke behoeftebevrediging is helemaal de shit,’ begon Paul Buckley zijn gesproken column. Wil je het nog eens teruglezen? Lees hier zijn hele tekst.

Paul Buckley over uitstel van onmiddelijke behoeftebevrediging


Onthouding, zelfbeperking, wachten – hoe je het wil noemen, uitstel van onmiddellijke behoeftebevrediging is helemaal de shit. Onze natuurlijke behoeften, van bewuste verlangens tot onderbewuste driften, hebben allemaal een bijbehorend product dat eraan tegemoet komt. Snickers voor de hongerigen, cakemixbeslagen voor wie wil moederen, four-wheel drive off-road SUV’s voor de onvrijen, porno voor de geilen.

Natuurlijke instincten zijn makkelijk om op te kapitaliseren. Evolutionair zijn we ingericht op schaarste, waardoor we in tijden van overvloed makkelijk doorconsumeren. Heel handig is dat, totdat blijkt dat je in een permanente staat van overvloed leeft – altijd nieuwe informatie, altijd meer eten, altijd meer producten die je behoeften kunnen bevredigen. Langzaamaan verliezen we de aandacht voor de datgene waar we mee bezig zijn, en zijn we al bezig met de volgende behoeftebevrediging.

Geen wonder dat er steeds meer producten en diensten opkomen die een nieuwe behoefte bevredigen: de behoefte naar vrijheid van onmiddellijke behoeftebevrediging. En het liefst zo direct mogelijk. Retraites en yogalessen voor wie vergeten is hoe ze aandacht moeten hebben. Apps die je smartphonetijd limiteren. Klinieken om te stoppen met porno of gamen. Het is een groeiende markt waarop we ons gevoel voor zelfbeheersing kunnen terugkopen. We zoeken niet langer naar iets dat onze talloze behoeften kan bevredigen. We zoeken naar iets dat onze oneindige behoefte kan beteugelen.

Misschien zit daar een product in – er is vast veel behoefte naar. Maar is deze aanpak niet slechts een volgende trede op een constante ladder, waarin we behoeften tot stilte proberen te manen door er geld tegenaan te gooien?

Wat dat betreft kunnen we leren van de Quebecois film All You Can Eat Bouddha. Daarin volgen we Mike, een dikke man op een all-inclusive resort ergens in de Cariben. Elke dag doet hij niets dan naar de zee kijken en eten, zo veel mogelijk. Ook als hij door zijn diabetesmedicatie heen is blijft hij eten, elke dag meer. Zijn ledematen beginnen af te sterven.

De zwembaden, de animatieteams, de affecties van vrouwelijke gasten van middelbare leeftijd: ze laten Mike onbewogen. Zijn consumptie is ongeremd en dwangmatig. Zowel gasten als personeel zijn onder de indruk van zijn totale gebrek aan onthouding. “Ik wil maar een ding, en dat is alleen gelaten worden,” zegt hij, maar tevergeefs. Er ontstaat een cultus om zijn persoon. Voor Mike is zijn eetdrift simpel: “Er is altijd nog een bord.”

Uiteindelijk leidt zijn standvastige monomanie tot verlichting: met huid verteerd door zijn ziekte, en een lichaam van onvoorstelbare massa, zakt hij in het oerwoud neer, als een tevreden boeddha, de werkelijkheid ontstegen door zich totaal te onthouden van elke onthouding.

© Paul Buckley





Jonge denker // Willem Pije

Oeverloos over jezelf tetteren: kan dat niet minder? Kunnen we niet wat meer doen aan 'zelf-onthouding'? In dit essay op onze shortlist voor de schrijfwedstrijd over 'Onthouding' mijmert Willem Pije over zichzelf en de zin en onzin van zelfgeklets.

Jonge denker // Tjesse Riemersma

Hij ontleedt de kracht van de bladerdeeglucht in de Ap en het bingewatchen op Netflix. Zo wordt onthouding ‘een met aandacht genomen besluit om tegen de wind in te roeien’. Lees hier het essay ​ van Tjesse Riemersma.

Intermezzo Propria Cures // Matthijs Mul

Vaste gast bij de Idee zijn de vrienden van Propria Cures. Deze keer was Matthijs Mul van de partij om de zaal aan het lachen te brengen met zijn intermezzo in de vorm van een gesproken column.

Jonge denker // Ira Pronk

Weg met de rede! Om te leren onthouden moeten we volgens Ira Pronk afstand nemen van het ik. Niet individualiteit, maar relationaliteit is de basis voor een nieuwe vorm van (gezonde) onthouding. Lees hier het essay van Ira Pronk.

Gevestigd denker // Dirk de Wachter

Wat hebben onthouding en liefde met elkaar te maken? Falen geheelonthouders in de kunst van het verlangen? De Vlaamse schrijver en psychiater Dirk de Wachter stelt dat we op dit vlak veel kunnen leren van de waarachtigheid en kwetsbaarheid van zijn patiënten.

 

Ter voorbereiding op deze editie van de Idee hielden wij een interview met Dirk de Wachter.

Winnaar essaywedstrijd deFusie en Centre Erasme

Oprichters van het Centre Erasme Cees en Judith en deFusie-hoofdredacteur Laetitia Houben maakten de winnaars bekend! De derde plek is voor Tjesse Riemersma. Op de tweede plek met een geldprijs van €250 staat Willem Pije. De nummer 1 is Ira Pronk, die naar huis mocht met een geldprijs van €500.

Heb jij een idee en wil je bij ons aan tafel? Neem dan contact met ons op. Wellicht staat jouw naam in de line-up van een volgende editie.

© 2020 by Jantine Derksen

  • Facebook Social Icon
  • tjilpen
  • Spotify Social Icon
  • SoundCloud Social Icon